TÜRKİYE’DE BAŞ–BOYUN KANSERLERİNDE ERKEN TANININ HAYATİ ÖNEMİ

Toplum olarak boğaz ağrısını hafife almaya alışkınız. “Üşüttüm”, “klima çarptı”, “iki güne geçer” diyerek geçiştirdiğimiz şikâyetler bazen masum bir enfeksiyonun değil, çok daha ciddi bir tablonun habercisi olabilir. Özellikle üç haftayı aşan boğaz ağrısı, geçmeyen ses kısıklığı, yutkunurken zorlanma ya da boyunda ele gelen bir şişlik… Bunlar asla ihmal edilmemesi gereken uyarı sinyalleridir.

Kulak Burun Boğaz alanında özellikle ağız, boğaz ve yutak bölgesine odaklanan çalışmalar gösteriyor ki baş–boyun kanserlerinde en kritik faktör erken tanıdır. Erken evrede yakalanan vakalarda tedavi başarısı son derece yüksektir. Ancak geç kalındığında hem tedavi süreci zorlaşmakta hem de hastanın yaşam kalitesi ciddi biçimde etkilenmektedir.

Türkiye’de baş–boyun kanserlerinin en önemli risk faktörleri arasında sigara ve alkol kullanımı başı çekmektedir. Ancak artık tablo değişmektedir. Sigara içmeyen bireylerde de özellikle HPV (Human Papilloma Virüsü) ile ilişkili yutak kanserlerinde artış dikkat çekmektedir. Bu durum, “Ben sigara içmiyorum, bana olmaz” düşüncesinin ne kadar yanıltıcı olabileceğini göstermektedir.

Peki hangi belirtiler alarm vermelidir?
• Üç haftadan uzun süren boğaz ağrısı
• Geçmeyen ses kısıklığı
• Yutma güçlüğü veya yutarken takılma hissi
• Ağız içinde iyileşmeyen yara
• Boyunda şişlik
• Nedensiz kilo kaybı

Bu belirtiler her zaman kanser anlamına gelmez. Ancak zamanında bir KBB muayenesi hayat kurtarıcı olabilir. Günümüzde endoskopik görüntüleme yöntemleri, erken evrede lezyonları saptamada oldukça etkilidir. Basit bir muayene ile riskli durumlar ayırt edilebilir.

Toplumdaki en büyük sorun, “ağrı geçer” diyerek doktora başvurunun geciktirilmesidir. Oysa baş–boyun bölgesi, erken müdahaleye en açık alanlardan biridir. Küçük bir lezyon erken yakalandığında, hem cerrahi daha sınırlı olur hem de konuşma, yutma ve nefes alma fonksiyonları korunabilir.

Unutulmamalıdır ki kanser çoğu zaman ani değil, sessiz ilerler. Vücut sinyaller verir; mesele o sinyalleri ciddiye almaktır.

Boğazınız üç haftadır ağrıyorsa, sesiniz düzelmiyorsa ya da yutarken zorlanıyorsanız bunu “mevsimsel” diyerek geçiştirmeyin. Basit bir kontrol, büyük bir riskin önüne geçebilir.

Sağlıkta farkındalık, tedavinin ilk adımıdır. Ve bazen bir muayene, bir hayatı değiştirir.